Sigorta ilişkisi, sözleşme imzalandığında değil, çoğu zaman bir hasar meydana geldiğinde gerçek anlamda sınanır. Poliçedeki bir istisna, beyan yükümlülüğünün nasıl yerine getirildiği veya hasarın ne zaman bildirildiği, tazminatın ödenip ödenmeyeceğini belirleyebilir. Sigorta sözleşmelerinin temel düzenlemesi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun (TTK) 1401 ve devamı maddeleridir; sektörün kurumsal ve düzenleyici çerçevesi ise 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ile çizilir. Sektörün denetimi, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından yürütülür.
Sözleşme ve beyan yükümlülüğü
Sigorta ettiren, sözleşmenin yapılması sırasında bildiği ve sigortacının sözleşmeyi yapmamasını veya daha ağır şartlarla yapmasını gerektirecek bütün halleri bildirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğün ihlali, sigortacıya sözleşmeden cayma veya prim farkı isteme imkânı verebilir; hasar sonrasında ise tazminatın azaltılmasına yol açabilir. Genel şartlar ve özel şartlar arasındaki ilişki, istisna hükümlerinin sigortalıya açıkça bildirilip bildirilmediği ve yorumda belirsizliklerin sigortacı aleyhine değerlendirilmesi, uyuşmazlıklarda sıkça tartışılan konulardır.
Hasar ve tazminat
Hasarın meydana gelmesinden sonra sigortalı, durumu sigortacıya gecikmeksizin bildirmeli ve zararı azaltmak için gerekli önlemleri almalıdır. Sigortacı, tazminatı belirlemek için gerekli incelemeleri tamamladıktan sonra ödeme yapar. Sigorta sözleşmesinden doğan istemler, TTK m.1420 uyarınca alacağın muaccel olmasından itibaren iki yılda ve her halde rizikonun gerçekleşmesinden itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar (sorumluluk sigortasında doğrudan davaya ilişkin TTK m.1482 ve özel kanunlardaki zamanaşımı hükümleri saklıdır). Bu nedenle uzayan hasar incelemelerinde zamanaşımı süresinin ayrıca takip edilmesi gerekir.
Uyuşmazlıklarda sigortalılar, mahkeme yolunun yanı sıra 5684 sayılı Kanunun 30. maddesiyle kurulan Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir. Komisyona başvuru, sigorta şirketinin bu sisteme üye olmasına ve önce şirkete başvurulmuş olmasına bağlıdır. Belirli tutarı aşan kararlara karşı itiraz yolu öngörülmüştür.
Rücu ve halefiyet
Zararı ödeyen sigortacı, ödediği tazminat oranında sigortalının zarardan sorumlu üçüncü kişilere karşı haklarına halef olur. Bu kapsamda açılan rücu davalarında, sigortalının hakları kadar sorumlu kişinin savunmaları da sigortacıya karşı ileri sürülebilir. Taşıma, inşaat ve yangın hasarlarında rücu davaları, sorumluluğun hangi tarafta olduğunun teknik bilirkişi incelemesiyle belirlenmesini gerektirir.
Zorunlu sigortalar
Karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile, zorunlu deprem sigortası ise 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu ile düzenlenir. Zorunlu sigortalarda tazminat sınırları ve genel şartlar idari düzenlemelerle belirlenir ve dönemsel olarak güncellenir. Trafik kazalarından doğan tazminat taleplerinde, dava açmadan önce sigorta şirketine başvuru şartı ayrıca gözetilmelidir.
Reasürans
Reasürans sözleşmeleri, sigortacının üstlendiği riskin bir kısmını reasürans şirketine devrettiği sözleşmelerdir ve çoğunlukla uluslararası nitelik taşır. Bu sözleşmelerde uygulanacak hukuk, tahkim şartı, hasar bildirim usulleri ve "follow the fortunes" gibi sektöre özgü ilkeler, uyuşmazlık halinde belirleyici olur. Yabancı reasürörlerle çalışmada düzenleyici bildirim yükümlülükleri de dikkate alınmalıdır.
Bu sektörde büromuzun çalışmaları
Poliçe ve genel şart incelemesi, hasar uyuşmazlıklarında dava ve tahkim süreçleri, rücu davaları ve sektör şirketleri için sözleşme ve uyum çalışmaları yürütüyoruz. Bu işlerde Uyuşmazlık Çözümü, Ticaret ve Şirketler Hukuku, İnşaat Hukuku ve Kişisel Verilerin Korunması alanlarındaki çalışmalarımız birlikte değerlendirilir.
Başlıca konular
- Sigorta sözleşmeleri ve poliçe şartları (TTK m.1401 vd.)
- Hasar tazminatı ve ödeme uyuşmazlıkları
- Rücu ve halefiyet davaları
- Zorunlu sigortalar (trafik, deprem)
- Sigorta Tahkim Komisyonu süreçleri
- Reasürans sözleşmeleri ve düzenleyici uyum
Sıkça sorulan sorular
Sigorta şirketi hasarı ödemezse ne yapabilirim?
Önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmalıdır. Sonuç alınamazsa, şirketin üye olması halinde Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir veya mahkemede dava açabilirsiniz.
Sigorta tazminatı talebim ne zaman zamanaşımına uğrar?
TTK m.1420'ye göre sigorta sözleşmesinden doğan istemler, alacağın muaccel olmasından itibaren iki yılda ve her halde rizikonun gerçekleşmesinden itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar (sorumluluk sigortasında doğrudan davaya ilişkin TTK m.1482 ve özel kanunlardaki zamanaşımı hükümleri saklıdır).
Sigorta şirketi poliçedeki istisnayı bana hiç bildirmedi; yine de uygulanır mı?
İstisnaların sigortalıya açıkça bildirilip bildirilmediği ve poliçede anlaşılır biçimde yer alıp almadığı, uygulanabilirlikleri bakımından önemlidir. Belirsiz hükümler kural olarak sigortacı aleyhine yorumlanır.
Rücu davası nedir?
Zararı ödeyen sigortacının, ödediği tutarı zarardan sorumlu üçüncü kişiden geri istemek için açtığı davadır. Sigortacı, bu davada sigortalının yerine geçer.
Sigorta şirketinin eksper raporuyla belirlediği tazminat tutarına itiraz edebilir miyim?
Edebilirsiniz. Önce rapora karşı gerekçeli itirazınızı ve varsa onarım faturaları ile bağımsız ekspertiz raporu gibi belgeleri şirkete yazılı olarak iletmeniz gerekir. Sonuç alınamazsa şirket sisteme üyeyse Sigorta Tahkim Komisyonuna, değilse mahkemeye başvurulabilir. Ödemeyi kabul ederken imzalanan ibranamelerin kapsamı, ileride fark talep edip edemeyeceğinizi etkileyebileceği için imzadan önce dikkatle okunmalıdır.
Mevzuat ve kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu
- 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu
- Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat değişebileceğinden, somut durumunuz için güncel düzenlemelerin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.